Sanayi ve malzemeler: siparişler, kapasite ve döngüler
Sipariş girişini, sipariş birikimini, sipariş/fatura oranını ve kapasite kullanımını okuyun; faaliyet kaldıracının ve maliyet eğrilerinin döngü boyunca kârları nasıl şekillendirdiğini görün.
Neler öğreneceksiniz
- Sipariş girişinin, sipariş birikiminin ve sipariş/fatura (book-to-bill) oranının öncü göstergeler olarak nasıl işlediğini
- Faaliyet kaldıracının sanayi kârlarını satışlardan daha fazla nasıl dalgalandırdığını
- Kapasite kullanımının ve sermaye harcaması döngüsünün malzeme üreticileri için neden önemli olduğunu
- Bir maliyet eğrisinin, belirli bir fiyatta hangi üreticilerin para kazandığını nasıl gösterdiğini
Açıklama
Konjonktür 2. derste ele alındı; emtia üreticilerinin hisseleri ile emtia fiyatları arasındaki bağlantı ise "Emtialar: Petrol, Gaz, Metaller ve Tarım" kursunda işlenmektedir. Burada, bir firmanın kendi döngüsünde nerede olduğunu size söyleyen şirket metriklerine odaklanıyoruz.
Sanayi ve malzemeler
Sanayi; makine, elektrikli ekipman, havacılık ve savunma, inşaat ve mühendislik ile taşımacılık şirketlerini kapsar. Malzemeler; kimyasallar, çelik, alüminyum ve diğer metaller, madencilik, inşaat malzemeleri ve ambalajı kapsar. Her ikisi de diğer şirketlerin ve hükümetlerin yatırım harcamalarına güçlü biçimde bağlıdır.
Siparişler satışlardan önce gelir
- Sipariş girişi: bir dönemde imzalanan yeni siparişlerin değeri.
- Sipariş birikimi (sipariş defteri): alınmış ancak henüz teslim edilmemiş ve faturalanmamış siparişler.
Dönem sonu birikim = dönem başı birikim + sipariş girişi − gelir(iptaller ve kur etkileri göz ardı edilerek). - Sipariş/fatura oranı (book-to-bill): sipariş girişinin gelire bölümü. 1'in üzerinde olması birikimin büyüdüğü, 1'in altında olması ise küçüldüğü anlamına gelir.
- Birikim kapsamı: sipariş birikiminin aylık gelire bölümü; halihazırda güvence altına alınmış iş miktarını ay olarak verir.
Uzun bir sipariş birikimine sahip bir makine üreticisi, siparişler düşmeye başladıktan sonra da aylarca artan gelir gösterebilir. Sipariş girişinin çoğu zaman gelirden ve kazançlardan daha erken dönmesinin nedeni budur. Siparişlerin iptal edilebilir olup olmadığını ve büyük tekil sözleşmelerin tek bir çeyreği çarpıtıp çarpıtmadığını kontrol edin.
Faaliyet kaldıracı
Faaliyet kaldıracı, faaliyet kârının (EBIT, faiz ve vergi öncesi kâr) gelirdeki bir değişime ne kadar güçlü tepki verdiğini tanımlar. Fabrikalar, personel ve makineler büyük ölçüde sabit maliyetlerdir. Gelir düştüğünde sabit maliyetler kalır; bu nedenle kâr gelirden çok daha hızlı düşer. Basit bir model: EBIT = gelir × katkı payı oranı − sabit maliyetler; burada katkı payı oranı, değişken maliyetlerden sonra gelirden kalan paydır.
Kapasite ve sermaye harcaması döngüsü
Kapasite kullanımı, gerçekleşen üretimin mümkün olan azami üretime bölümüdür. Kullanım yüksek olduğunda üreticiler fiyatları artırabilir ve marjlar genişler. Yüksek kârlar ardından yeni yatırımları (sermaye harcaması, capex) teşvik eder. Yeni tesislerin veya madenlerin inşası yıllar aldığından, yeni kapasitenin büyük kısmı çoğu zaman bir arada, bazen de tam talep yavaşlarken devreye girer. Ardından fiyatlar düşer ve yatırımlar kısılır. Bu tekrarlanan örüntüye capex döngüsü denir.
Stoklar bir dalgalanma daha ekler. Müşteriler stoklarını azalttığında (stok eritme), üreticilerin siparişleri nihai talepten daha fazla düşebilir. Müşteriler stoklarını yeniden oluşturduğunda ise siparişler nihai talepten daha hızlı artabilir.
Maliyet eğrisi
Birçok malzeme emtiadır: üreticiden bağımsız olarak aynı kalitede olan ürünler; bu nedenle her üretici fiyat alıcıdır. Bir maliyet eğrisi, tüm üreticileri birim başına en düşükten en yükseğe nakit maliyete (amortisman hariç faaliyet maliyetleri) göre sıralar ve kapasitelerini gösterir. Uzun vadede fiyat, talebi karşılamak için hâlâ ihtiyaç duyulan en yüksek maliyetli üreticinin, yani marjinal üreticinin maliyetine göre oluşma eğilimindedir. Düşük maliyetli üreticiler gerileme dönemlerinde kârlı kalır; yüksek maliyetli üreticiler nakit kaybedebilir. Maliyet eğrisi üzerindeki konum, malzeme sektöründe temel bir kalite ölçütüdür.
Çözümlü örnek
Varsayımsal örnek: bir makine üreticisi yıla €3,000 milyonluk bir sipariş birikimiyle başlıyor. Yıl içinde €2,400 milyon sipariş alıyor ve €2,600 milyon gelir kaydediyor. Sabit maliyetler yılda €900 milyon, değişken maliyetler gelirin 60%'ı (katkı payı oranı 40%). İptaller, kur etkileri, faiz ve vergiler hariç tutulmuştur.
- Sipariş/fatura oranı: €2,400m ÷ €2,600m = 0.92. Sipariş birikimi küçülüyor.
- Dönem sonu birikim: €3,000m + €2,400m − €2,600m = €2,800m.
- Aylık gelir: €2,600m ÷ 12 = €216.7m. Birikim kapsamı: €2,800m ÷ €216.7m = yaklaşık 12.9 ay.
- Bu yılki EBIT: €2,600m × 0.40 − €900m = €140m (EBIT marjı 5.4%).
- Gelir gelecek yıl 10% düşerek €2,340m'ye inerse: EBIT = €2,340m × 0.40 − €900m = €36m.
- EBIT'teki değişim: (36 − 140) ÷ 140 = −74%.
Gelirdeki 10%'luk bir düşüş, faaliyet kârını yaklaşık dörtte üç oranında azaltıyor. 1'in altındaki sipariş/fatura oranı, hâlâ yaklaşık 13 aylık iş güvence altında olsa da böyle bir düşüşün gelebileceğine dair erken bir ipucudur.
Sık yapılan hata
Alıştırma
Varsayımsal alüminyum piyasası: her birinin kapasitesi yılda 10 milyon ton olan dört üretici. Ton başına nakit maliyetler: A €1,600, B €1,900, C €2,200, D €2,600. Talep 30 milyon tondur. Kâğıt üzerinde: (a) maliyet eğrisini çizin, (b) marjinal üreticiyi ve yaklaşık uzun vadeli fiyat tabanını bulun, (c) fiyat €2,300 olursa D üreticisine ne olacağını belirtin.
Çözümü göster
(a) Üreticileri düşük maliyetten yükseğe sıralayın: A (0–10 Mt), B (10–20 Mt), C (20–30 Mt), D (30–40 Mt).
(b) 30 Mt'lik talep A, B ve C tarafından karşılanır. C marjinal üreticidir; bu nedenle fiyat uzun vadede C'nin ton başına yaklaşık €2,200'lük nakit maliyetinde veya üzerinde oluşma eğilimindedir.
(c) €2,300'de D ton başına €300 nakit kaybeder (€2,300 − €2,600). D üretimi kısma veya kapasite kapatma eğiliminde olacaktır. A ton başına €700, B €400, C €100 nakit marj elde eder.
Sınırlamalar: gerçek maliyet eğrileri enerji fiyatları ve döviz kurlarıyla değişir, üreticiler hemen kapanmaz ve fiyat bir süre nakit maliyetlerin altında kalabilir.
Temel çıkarımlar
- Sipariş girişi ve sipariş/fatura oranı genellikle gelirden önce döner; birikim kapsamı güvence altındaki işi gösterir.
- Yüksek sabit maliyetler faaliyet kaldıracı yaratır: kârlar gelirden çok daha fazla hareket eder.
- İyi dönemlerde kurulan kapasite çoğu zaman bir arada devreye girer ve sonradan fiyatları baskılar.
- Emtia niteliğindeki malzemelerde, bir gerilemeden kimin sağ çıkacağını maliyet eğrisi üzerindeki konum belirler.
Sonraki adım
Bir sonraki derste faiz oranlarına duyarlı, birbirinden çok farklı iki sektörü analiz edeceksiniz: gayrimenkul ve telekomünikasyon.
Öz değerlendirme
Soruları yanıtlayın, ardından yanıtlarınızı kontrol edin. İstediğiniz kadar tekrar deneyebilirsiniz.
Kendi tekrarınız için otomatik öz değerlendirme. Cevaplarınız tarayıcınızda kontrol edilir; bunları görmez ve değerlendirmeyiz. Bu bir sınav veya yeterlilik değildir.
İlerlemeniz
“Tamamlandı” yalnızca dersi bitirdiğinizi işaretlediğiniz anlamına gelir. Anlayışınızın bir sınavı değildir. İlerleme ve notlar yalnızca bu cihazdaki bu tarayıcıda saklanır — bir hesapta değil.