Teknik Analiz Neler Yapabilir, Neler Yapamaz

Neler öğreneceksiniz

• Teknik analizin neden kesinliklerle değil, olasılıklarla çalıştığını.
• Kendi kendini gerçekleştiren etkilerin bazı seviyeleri nasıl önemli hâle getirebileceğini ve neden güvenilmez olduklarını.
• İşlem başına ortalama sonuç olan beklenen değerin risk birimleri cinsinden nasıl hesaplandığını.
• Teknik analizin hangi sorulara yanıt veremeyeceğini.

Açıklama

Teknik analiz (TA), olası gelecekteki fiyat hareketleri hakkında karar vermek için geçmiş fiyat ve hacim verilerinin incelenmesidir. Şirket kârlarına veya ekonomiye bakmaz. Bu, temel analizin konusudur.

Bir grafik, alıcıların ve satıcıların ne yaptığını gösterir. Bundan sonra ne yapacaklarını göstermez. Bu nedenle TA'nın dürüst çıktısı asla "fiyat yükselecek" değildir. Dürüst çıktı şudur: "Bu tür durumlarda fiyat çoğu zaman belirli bir şekilde davranmıştır ve yanıldığım nokta burasıdır".

Kesinlik değil, olasılıklar

Her kurulumun işe yarama ihtimali bilinmeyen bir orandadır. İyi bir kurulum bile sık sık kaybettirir. Önemli olan, ne sıklıkla kazandığı ile kaybettiğine kıyasla ne kadar kazandığının birleşimidir. Bunu R ile ölçeriz: 1R, tek bir işlemde riske etmeyi planladığınız tutardır. Planlanan riskin iki katını kazandıran bir işlem +2R'dir.

Beklenen değer (expectancy), işlem başına ortalama sonuçtur: (kazanma oranı × ortalama kazanç) − (kaybetme oranı × ortalama kayıp), hepsi R cinsinden.

Kendi kendini gerçekleştiren etkiler

Birçok trader aynı yuvarlak sayıları, aynı hareketli ortalamaları ve aynı önceki tepeleri izler. Pek çok kişi bir seviyenin yakınına emir verdiğinde, o seviye sırf insanlar ona göre hareket ettiği için önem kazanabilir. Bu bir kendi kendini gerçekleştiren etkidir. Gerçektir ama zayıftır: büyük piyasa katılımcıları stop emirlerinin nerede yığıldığını bilir ve seviyeler sıklıkla kırılır.

Sınırlar

• TA haberleri, faiz kararlarını veya şirket duyurularını öngöremez.
• Fiyat boşluk (gap) yapabilir (son kapanıştan çok uzakta açılabilir); bu nedenle bir kayıp planladığınız stoptan daha büyük olabilir.
• Geçmiş formasyonlar tarihsel gözlemlerdir, gelecek hakkında garanti değildir.
• Farklı trader'lar aynı grafiği farklı okuyabilir. Açık, yazılı kurallar bu sorunu azaltır.

Çözümlü örnek

Varsayımsal örnek: bir trader bir kurulumu kaydeder ve bu kurulumun zamanın %45'inde kazandığını varsayar. Ortalama kazanç +2R'dir. Ortalama kayıp −1R'dir. İşlem başına planlanan risk €100'dür. Komisyonlar, spread'ler, kayma (slippage) ve vergiler hariçtir.

1. Kazanç kısmı: 0.45 × 2R = 0.90R
2. Kayıp kısmı: 0.55 × 1R = 0.55R
3. Beklenen değer: 0.90R − 0.55R = işlem başına 0.35R
4. Euro cinsinden: 0.35 × €100 = maliyetler öncesinde işlem başına ortalama €35

Bu ortalama pek çok sıkıntıyı gizler. Art arda belirli beş işlemin hepsinin kaybetme ihtimali 0.55 × 0.55 × 0.55 × 0.55 × 0.55 ≈ 0.050, yani yaklaşık %5'tir. Bu nedenle yüzlerce işlem boyunca, beş veya daha uzun kayıp serilerinin bir noktada yaşanması çok olasıdır. Ayrıca %45 bir varsayımdır: gelecekteki gerçek kazanma oranı bilinmemektedir.

Yaygın hata

Uygulama etkinliği

Kâğıt üzerinde: varsayımsal bir kurulum zamanın %35'inde kazanıyor. Ortalama kazanç +3R, ortalama kayıp −1R'dir. İşlem başına €50 riskle beklenen değeri R ve euro cinsinden hesaplayın. Ardından bu sayının size neyi söylemediğine dair bir cümle yazın.

Önemli çıkarımlar

• Teknik analiz olasılıkları tanımlar ve nerede yanıldığınızı belirler. Kesinlikle tahmin etmez.
• Bir kurulumu yalnızca kazanma oranıyla değil, R cinsinden beklenen değerle değerlendirin.
• Kendi kendini gerçekleştiren etkiler vardır, ancak popüler seviyeler de sıklıkla kırılır.
• Boşluklar ve haberler bir kaybı planlanan stoptan daha büyük hâle getirebilir.

Sonraki adım

Bir sonraki derste piyasa yapısının kesin tanımlarını öğreneceksiniz; böylece grafik okumanız bir histen ziyade kurallara dayalı hâle gelecek.