Bankalar ve Sigorta Şirketleri: Finansal Şirketler Nasıl Para Kazanır

Neler öğreneceksiniz

• EV/EBITDA ve serbest nakit akışının bankalar için neden işe yaramadığını.
• Dört temel banka metriğini: net faiz marjı, maliyet/gelir oranı, risk maliyeti ve CET1 oranı.
• Bir sigorta şirketinin, birleşik oranla ölçülen sigortacılık faaliyetinden ve primleri yatırıma yönlendirmekten nasıl para kazandığını.
• Bir bankanın özkaynak kârlılığını piyasa değeri/defter değeri oranına nasıl bağlayacağınızı.

Açıklama

Bir sanayi şirketi için borç bir finansman tercihidir. Bir banka için ise borç alınan para (mevduatlar, tahviller) işin hammaddesidir. Hisse senetleri kursunda ele alınan firma değeri, EBITDA ve serbest nakit akışının bankalar için anlamlı olmamasının nedeni budur. Analistler bunun yerine özkaynağa dayalı ölçütlerle çalışır: özkaynak kârlılığı (ROE) ve piyasa değeri/defter değeri (PD/DD).

Bir banka nasıl para kazanır

• Net faiz geliri (NII) = krediler ve menkul kıymetlerden alınan faiz − mevduatlara ve borçlara ödenen faiz.
• Net faiz marjı (NIM) = NII ÷ ortalama faiz getirili varlıklar.
• Ücret ve komisyon gelirleri: hesap ücretleri, ödemeler, varlık yönetimi, danışmanlık.
• Maliyet/gelir oranı = faaliyet giderleri ÷ faaliyet gelirleri. Daha düşük olması daha verimli olmak demektir.
• Risk maliyeti = kredi zarar karşılıkları ÷ ortalama krediler; genellikle baz puan olarak ifade edilir (1 baz puan = 0.01%). Karşılıklar, sorunlu hale gelmesi beklenen krediler için ayrılan tutarlardır. Resesyonlarda keskin biçimde artarlar ve bu da bankaları döngüsel yapar.

Sermaye: güvenlik tamponu

Düzenleyiciler, bankaların risklerine karşılık özkaynak tutmasını şart koşar. Varlıklar risk ağırlıklı varlıklara (RWA) dönüştürülür: bir konut kredisi teminatsız bir ticari krediden daha az sayılır. Çekirdek birinci kuşak sermaye (CET1, common equity tier 1) oranı = CET1 sermayesi ÷ RWA. AB'de uygulanan Basel III kurallarına göre asgari oran 4.5% artı 2.5%'lik sermaye koruma tamponudur; denetim otoriteleri buna bankaya özgü gereklilikler ve ek tamponlar ekler. Gerçekleşen oranı yalın asgari oranla değil, bankanın açıkladığı gereklilik ve hedefle karşılaştırın. Hedefin çok üzerindeki bir CET1 oranı temettüleri ve hisse geri alımlarını destekleyebilir; hedefe yakın bir oran ise bunları sınırlar.

ROE'den PD/DD'ye

Basit bir durağan durum formülü kârlılığı değerlemeye bağlar:

Gerekçeli PD/DD = (ROE − g) ÷ (özkaynak maliyeti − g)

Burada g uzun vadeli büyümedir ve özkaynak maliyeti hissedarların talep ettiği getiridir. Özkaynak maliyetinden daha az kazanan bir banka 1'in altında bir PD/DD'yi "hak eder".

Bir sigorta şirketi nasıl para kazanır

Hayat dışı (mal ve sorumluluk) sigorta şirketleri önce primleri toplar, hasarları ise daha sonra öder. İki yoldan kazanırlar: sigortacılık faaliyetinden (hasarlar ve giderlerden yüksek primler) ve hasarlar ödenene kadar tutulan paradan elde edilen yatırım gelirinden.

Birleşik oran = (hasarlar + giderler) ÷ kazanılmış primler

100%'ün altı sigortacılık kârı anlamına gelir. 2023'ten bu yana Avrupalı sigorta şirketleri IFRS 17'ye göre raporlama yapmakta ve "sigorta geliri" ve "sigorta hizmet sonucu" gibi terimler kullanmaktadır; bu nedenle her şirket birleşik oranını biraz farklı tanımlar. Uzun vadeli garantiler veren hayat sigortası şirketleri farklı bir analiz gerektirir. Sigorta şirketlerinin ödeme gücü Solvency II kapsamında düzenlenir; ödeme gücü oranı mevcut sermayeyi gerekli sermayeyle karşılaştırır ve denetim otoriteleri bu oranın en az 100% olmasını bekler.

Çözümlü örnek

Varsayımsal örnek: bir banka ve bir sigorta şirketi; rakamlar avro cinsinden, yuvarlanmış. Vergi oranı 30%; diğer tüm etkiler göz ardı edilmiştir.

Banka: ortalama faiz getirili varlıklar €50bn, ortalama krediler €40bn, faiz geliri €2.0bn, faiz gideri €0.9bn, ücret geliri €0.5bn, faaliyet giderleri €0.96bn, karşılıklar €0.12bn, özkaynak €5bn, CET1 sermayesi €4.2bn, RWA €30bn.

1. NII = €2.0bn − €0.9bn = €1.1bn. NIM = €1.1bn ÷ €50bn = 2.2%.
2. Faaliyet geliri = €1.1bn + €0.5bn = €1.6bn. Maliyet/gelir = €0.96bn ÷ €1.6bn = 60%.
3. Risk maliyeti = €0.12bn ÷ €40bn = 0.30% = 30 baz puan.
4. Vergi öncesi kâr = €1.6bn − €0.96bn − €0.12bn = €0.52bn. Net kâr = €0.52bn × 0.70 = €0.364bn.
5. ROE = €0.364bn ÷ €5bn ≈ 7.3%. CET1 oranı = €4.2bn ÷ €30bn = 14.0%.
6. Özkaynak maliyeti 10% ve g 2% ile gerekçeli PD/DD: (7.28% − 2%) ÷ (10% − 2%) = 5.28 ÷ 8 ≈ 0.66.

Sigorta şirketi: kazanılmış primler €2,000m, hasarlar €1,300m, giderler €600m, 3% getirili €5,000m'lik yatırım portföyü.

1. Birleşik oran = (€1,300m + €600m) ÷ €2,000m = 95%. Sigortacılık kârı = €100m.
2. Yatırım geliri = €5,000m × 3% = €150m. Vergi öncesi sonuç ≈ €250m.
3. Stres: fırtınalı bir yıl birleşik oranı 103%'e çıkarır. Sigortacılık sonucu = −3% × €2,000m = −€60m; vergi öncesi sonuç yaklaşık €90m'ye düşer.

Sık yapılan hata

Alıştırma

Varsayımsal bir bankanın ortalama faiz getirili varlıkları €20bn, ortalama kredileri €15bn, faiz geliri €0.9bn, faiz gideri €0.4bn, ücret geliri €0.2bn, faaliyet giderleri €0.42bn, karşılıkları €0.05bn, CET1 sermayesi €1.5bn ve RWA'sı €11bn'dir. NIM'i, maliyet/gelir oranını, risk maliyetini, vergi öncesi kârı ve CET1 oranını hesaplayın. Ardından kazanılmış primleri €800m, hasarları €520m ve giderleri €248m olan bir sigorta şirketinin birleşik oranını hesaplayın.

Temel çıkarımlar

• Bankalar ve sigorta şirketleri EV/EBITDA veya serbest nakit akışıyla değil, özkaynağa dayalı ölçütlerle analiz edilir.
• Banka kârı = NII + ücretler − giderler − karşılıklar; risk maliyeti döngüsel dalgalanmanın ana etkenidir.
• CET1 oranını bankanın kendi gerekliliği ve hedefiyle karşılaştırın.
• Sigorta şirketleri sigortacılık faaliyetinden (100%'ün altında birleşik oran) ve primleri yatırıma yönlendirmekten kazanç elde eder.

Sonraki adım

Bir sonraki ders enerji ve kamu hizmetlerini ele alıyor: emtia fiyatlarının ve düzenlemelerin bu şirketlerin nakit akışlarını ve temettülerini nasıl belirlediğini.